Zdeterminowana, dumna i wrażliwa

-

Małżeństwo to jedyny zawód kobiecy. Jest i będzie zawsze coś, czego kobieta nie dosięgnie nigdy, a tym jest mózg mężczyzny.

Roman Bierzyński, Jeszcze słówko o kobiecie, s.n., Warszawa 1878

 

Z usprawiedliwionym sceptycyzmem witamy nazwiska kobiece na wystawie sztuk pięknych.

Witold Bunikiewicz

Kronika artystyczna. Dwie wystawy kobiece, „Kurier Warszawski” 1922, nr 276

 

Te dwie nieciekawe opinie cytuje Sylwia Zientek na pierwszych stronach swojej książki Tylko one. Polska sztuka bez mężczyzn Muter, Rajecka, Szapocznikow, Bilińska, Kobro i inne. Powtarzam je za autorką z konkretnego powodu. 

 

Najpierw jednak krótkie wyjaśnienie. Poza tym, że Belgia jest stolicą piwa i czekolady jest także stolicą surrealizmu. Belgowie kochają ten nurt w sztuce i szczycą się wspaniałymi artystami. Najsłynniejszym twórcą surrealizmu w malarstwie belgijskim był Rene Magritte, symbole z jego prac są widoczne w całym mieście, zwłaszcza w tym roku. Bruksela właśnie obchodzi 100-lecie surrealizmu belgijskiego, co świętuje dwoma interesującymi wystawami. Jedną z nich odwiedziłam dzisiaj. Historie de ne pas rire. Surrealizm w Belgii, w Brukselskim Bozar. Wystawę promuje oczywiście obraz Rene Magritte Kryształowa kąpiel.

 

Zdjęcie pochodzi ze strony https://www.bozar.be/en/calendar/histoire-de-ne-pas-rire-surrealism-belgium

W sprawie samego surrealizmu, nie jestem znawcą, dopiero się go uczę i jedne prace przekonują mnie bardziej inne wcale. Jednak wystawa mnie poruszyła. Z kilku powodów. Jednym z nich było to, że pośród tak wielu dzieł, tak niewiele zostało namalowanych przez kobiety, a to ich przekaz trafił do mnie najbardziej. Na marginesie dodam, znowu powtarzając za Sylwią Zientek, w Muzeum Narodowym w Warszawie zaledwie 4% wszystkich prac stanowią te, wykonane przez kobiety, ale to już inny temat.

 

Dlaczego o tym piszę i w jaki sposób łączy się to z tematyką mojego bloga? Jak wspomniałam, z wystawy wyszłam poruszona, czego powodem były dzieła belgijskiej malarki Jane Graverol. Artystka żyła w latach 1905-1984, jej prace nadal są zdumiewająco aktualne. I choć nie wszyscy dadzą się przekonać do surrealizmu, to w przypadku tej malarki nawet niezainteresowani zrozumieją przekaz. 

Jane Graverol przedstawiała zdeterminowaną, dumną, a jednocześnie wrażliwą kobiecą postawę. Zresztą w przeciwieństwie do malarzy surrealistów płci męskiej, co na wystawie było aż nazbyt widoczne. Panom postać kobieca częściej kojarzyła się z bierną i nagą muzą. Zapewniam, że nie chodzi tu wcale o odesłanie panów do narożnika, potrzeba obu perspektyw, choć nie da się nie zauważyć, że przekaz niektórych prac nie wytrzymał próby czasu. Inaczej jest z obrazami Jane.

 

Jane Graverol, Klatka, obraz namalowany lata temu, a my wciąż w nich utukamy, czasem nawet, gdy klatka jest otwarta, nie potrafimy się z niej wydobyć. 


Zdjęcie pochodzi ze strony https://www.bozar.be/en/calendar/histoire-de-ne-pas-rire-surrealism-belgium 

 

Jane Graverol, Nowa melancholia

 

Czy można trafniej ująć stan melancholii? 

 

 

Jane Graverol, Niebiańskie więzienie 

 

Szczególnie aktualne przesłanie, bo można żyć w złotej klatce, ale można też samemu ją sobie zbudować, czasem w imię przyszłego nieba. Czy trzeba być aniołem zawsze? Czy nie jest tak, że same się skutecznie ograniczamy, nakładając na siebie tak wiele powinności i ulegając wciąż nowej presji? A na domiar złego nadal zdarza się, że to ktoś za nas decyduje, zwłaszcza w kontekście kobiecych praw. Zawsze też znajdzie się jakiś święty obrońca naszej moralności, ale dlaczego zwykle do kobiet kieruje swój przekaz?

 

Bardzo żałuję, że kobiecego głosu w sztuce brakowało przez całe lata. To zupełnie inny przekaz i inna wrażliwość. A przecież to nie tak, że artystek nie było, były, tyle że spotykały się z lekceważeniem, a za swoją pracę i pasję musiały płacić wysoką cenę. Wciąż się zdarza, że jesteśmy odsyłane do przysłowiowej kuchni? Nie dajmy się, a jeśli lubimy gotować, same znamy drogę. Co do Jane Graverol,  jej prace na szczęście przeżywają prawdziwy renesans.

 

Wieczny powrót, Jane Graverol, jeden z moich ulubionych obrazów artystki, czy to powrót Wenus? Interpretację pozostawiam Wam. 

 

 

Zdeterminowana, dumna, a jednocześnie wrażliwa, w sam raz dla nas.

 

Komentarze

Prześlij komentarz

Popularne posty z tego bloga

Kobieta zawiedziona

-
Obraz
Droga Nieznajoma, jak to się stało, że pewnego dnia obudziłaś się i spostrzegłaś, że jesteś w zupełnie innym miejscu, niż zakładał plan na życie? Twoja sytuacja jest z tych nie do pozazdroszczenia, a Ty częściej smutna i przybita niż uśmiechnięta. Wszystko Cię przygnębia, świat od dawna nie ma barw, bo szarość oczywiście się nie liczy. I Ty Nieznajoma, której nikt nie zauważa albo gorzej, jest ktoś, kto od lat udowadnia Ci, jak mało znaczysz lub jak bardzo jesteś nie dość… A przecież kiedyś się kochaliście. Tylko czy to naprawdę była miłość? Ty Nieznajoma, która żyjesz nie swoim życiem.  Nie swoim, bo nikt nie pyta Cię o zdanie, a Ty już dawno straciłaś głos lub nigdy go nie miałaś. I jeszcze Ty, która właśnie opłakujesz stratę, bo on wybrał inną, na dłużej lub tylko na chwilę, a Ty czytasz właśnie, że zdradził, bo nie znalazł w domu tego, czego potrzebował, że to Twoja wina. Czujesz wstyd, dlatego nikomu nie powiedziałaś, więc i Tobie nikt nie powiedział, że zdradził, bo tak...
Read more »

Wiek dojrzały?

-
Obraz
Całkiem niedawno miałam przyjemność zjeść kolację w towarzystwie mojej przyjaciółki J. Znamy się lat naście i zjadłyśmy razem niejedną kolację, a przy tym niejedną przysłowiową beczkę soli. J. jest starsza ode mnie zaledwie kilka lat i śmiało można powiedzieć, że to ta sama grupa wiekowa, 50 plus. Z niewielką różnicą, w moim przypadku ten plus za kilka miesięcy. Obie dostrzegamy zmiany, jakie dokonały się w nas lub w naszym życiu. Naturalnie nie są to zmiany nagłe, raczej proces, który wspólnie obserwujemy. Dostrzegłyśmy też problemy, które łączą wiele kobiet w tym wieku . W tym , czyli w jakim? Katarzyna Sobczuk w eseju Mała empiria określa go początkiem starości, ale też wiekiem środka, bo to etap, w którym dzieci (o ile je mamy) jeszcze nas potrzebują, a starzejący się rodzice zaczynają nas potrzebować coraz bardziej. I wiek, w którym denerwują nas i młodzi i starzy, co z przymrużeniem oka stwierdza autorka. Niektórzy nazywają go dojrzałym, ale jak wiadomo to tylko nazwa, bo ni...
Read more »

Co ze mną nie tak?

-
Obraz
Szczęście sprzyja lepszym, zwykł mawiać kolega mojego męża, a ja w myśli dodawałam, zwłaszcza tym, którzy pochodzą z rodziny dobrze wykształconych i dość zamożnych ludzi, a do tego odziedziczyli dom po babci. Nie brakuje niestety osób, które bezrefleksyjnie głoszą podobne banały. Na przykład taki Pan W. zrobił karierę i ma się całkiem nieźle, nie wszystko się udało, bo jest po rozwodzie, a jego była żona, nie wiedzieć czemu, oczekuje od niego zrozumienia sytuacji, w jakiej się znalazła. W czasie kiedy on realizował się zawodowo, ona pracowała i wychowała dwójkę wspólnych dzieci. Pan W. uważa, że jej sytuacja jest wyłącznie jej sprawą, bo podobnie jak on mogła robić karierę, przecież jej nie zabraniał. Nie wnikam w powody, dla których Pan W. nie ma ochoty zajmować się problemami byłej żony, bywa różnie i zdecydowanie brakuje mi wiedzy, ale samo podejście W. do problemu wiele o nim mówi. Dla porządku dodam, że sytuację opisałam na podstawie jego relacji, a nie opowieści „roszczeniowej”...
Read more »

Wściekam się

-
Obraz
Wściekam się. Wreszcie. To nie jest dla mnie naturalny stan, jestem grzeczną dziewczynką, tyle że czas, który w moim życiu nastał, powoduje zmiany nastroju, na które chyba nie byłam gotowa. Ich intensywność tylko z pozoru utrudnia życie, bo można je wykorzystać do własnych celów. Na przykład to, że się wściekam, jest znacznie wygodniejsze niż ewentualne użalanie się nad sobą. Wściekam się, kiedy czytam, co kobieta po pięćdziesiątym roku życia powinna i czego nie powinna. Wściekam się z powodu stereotypów dotyczących dojrzałych kobiet. Do białej gorączki doprowadzają mnie infantylne nagłówki: pięćdziesięciolatko łap 50 złotych i biegnij do… Naprawdę? Czy ja się czepiam, czy to brzmi lekceważąco? Dlaczego wciąż pozwalamy, żeby ktoś inny decydował o naszej atrakcyjności? Dlaczego atrakcyjność ma zależeć od opinii z zewnątrz lub ogólnie przyjętego kanonu urody? Dlaczego wciąż to przeżywamy? Może pora skorzystać z zasobów, które mamy i zmienić podejście, bo w końcu, czym jest owa atrak...
Read more »

Kłopoty

-
Obraz
Ostatnie lata obfitują w kłopoty, których nie da się zignorować, bo zmieniają mnie i moje życie. Są zaskakujące, przełomowe i z całą pewnością poważne. Niektóre uporczywie trwają od lat, ale przybierają na mocy, czego ostatecznie należało się spodziewać, choć nie było pewności, w jaki sposób się rozwiną, pewne natomiast było, że nie będzie dobrze. Stąd chyba wrażenie, że rozwiązuję wciąż te same problemy, tylko w nowej odsłonie. Kłopot w tym, że niektóre są nierozwiązywalne, wiszą nad głową, paradoksalnie powodując ból pleców, choć głowa też boli i nie tylko metaforycznie. Nie można przeczekać, wyleżeć, przemilczeć, jak w piosence Kasi Nosowskiej i Bartosza Króla, choć można próbować, a już koniecznie trzeba przepłakać i przejść. Kolejną grupę stanowią problemy wynikające z codzienności, które przybierają raczej formę komplikacji. Gdyby nie wspomniane dwie pierwsze kategorie, byłyby zaledwie uciążliwością, a tak często przytłaczają niewspółmiernie do okoliczności. Co nie stanowi nies...
Read more »

Mężowie i wakacyjna lektura wypoczynkowa

-
Obraz
Rzadko ostatnio sięgam po lekkie książki obyczajowe, bo przeczytałam ich już tyle, że trudno o zaskoczenie. Od czasu do czasu jednak wybieram taką „wypoczynkową” literaturę, zazwyczaj w okresie wakacji lub podczas długich zimowych wieczorów, zwykle zwiedziona pozytywną recenzją albo ciekawą okładką. Poszukuję wtedy czegoś świeżego, lekkiego, a najchętniej również zabawnego. Jestem dość przyziemna, pewnie z tego powodu wolę powieści z choć trochę prawdopodobną fabułą, ale ostatnio tak się złożyło, że w moje czytelnicze ręce wpadły zupełnie nierealne historie. Postanowiłam dać im szansę i dobrze, bo całkiem nieźle się bawiłam, a tylko z pozoru błahe perypetie bohaterów, stanowiły pretekst do rozważań na całkiem poważne tematy. Mężowie Holly Gramazio, jest jedną z tych książek. Lekka opowieść o młodej singielce, która pewnej nocy po powrocie do domu, zastaje w nim mężczyznę, podającego się za jej męża. Wraz z pojawieniem się nieznajomego, w otoczeniu zaszły drobne zmiany, a sama Laure...
Read more »

Co słychać dobrego?

-
Obraz
Zaczęłam sobie uświadamiać, że tym, czego potrzebuję jest dostatecznie dużo dobrych rzeczy. Światło, niebo i balkon były dobre. Koszty życia, Deborah Levy   Bohaterka pewnego serialu mówiła, że nie nad wszystkim można zapanować, zawsze jednak można sprzątnąć w szafie. I to oczywiście prawda, nie na wszystko mamy wpływ. Prawdą jest też, że nawet wtedy, kiedy tkwimy głęboko w czarnej dziurze, przeżywamy słabszy okres lub choćby gorszy humor, wciąż możemy coś dla siebie zrobić, a tym, czego wtedy potrzebujemy najbardziej są pozytywne doświadczenia. Niekoniecznie spektakularne, wyrafinowane czy kosztowne, raczej dość zwyczajne, bezpieczne chwile lub ładne, otulające rzeczy, najchętniej takie, do których mamy dostęp. Mam na myśli wszystko to, co sami możemy siebie podarować.   Już dawno zrozumiałam, że ludzie, choćby nawet najmilsi czy najwrażliwsi nie zawsze będą w stanie zrozumieć, przez co przechodzimy. I nawet jeśli są obok nas, prędzej czy później wrócą do swoich z...
Read more »